• متخصص جراحی عمومی و لاپاراسكوپی پیشرفته / جراح چاقی ( Bariatric surgeon )
  • عضو انجمن بین المللی جراحان لاپاراسكوپیست ( WALS )
  • عضو فدراسیون بین المللی جراحان چاقی ( IFSO )

در مورد جراحی چاقی ( bariatric surgery) چه می دانید؟


وقتی صحبت از جراحی چاقی می كنیم شاید خیلی ها بیاد جراحیهایی چون لیپوساكشن یا ابدومینوپلاستی یا لیپولیز می افتند در حالیكه باید این تصور غلط را از سر بیرون كنیم كه جراحیهایی از این دست (لیپوساكشن و ابدومینو پلاستی و...) بعنوان جراحی چاقی محسوب نمیشوند بلكه روشهایی هستند جهت كاهش سایز و ایجاد تناسب پس اگر شما دچار چاقی مفرط هستید این جراحیها شما را لاغر نمیكنند و اصولا روش مناسبی برای درمان چاقی شما نیستند.
اما چاقی مفرط چیست و چه افرادی را بعنوان چاقی مفرط در نظر می گیریم؟ اصولا امروزه رویكرد ما در تعریف چاقی بر اساس معیاری بنام (شاخص توده بدنی) یا ( BMI ( Body Mass Index صورت می گیرد كه بر اساس فرمول زیر تعریف میشود: وزن بر حسب كیلوگرم تقسیم بر مجذور قد بر حسب متر مثلا اگر قد شما ١/٦٠ و وزن شما ١١٠كیلوگرم باشد BMI شما حدود42 خواهد بود.
تقسیم بندی افراد بر اساس BMI بدین شكل است كه BMI < 18 یعنی سوء تغذیه. 20-18یعنی كم وزن. 25-20 وزن طبیعی. 30-25 افزایش وزن. 35-30 چاق. 40-35 چاقی شدید. 50-40 چاقی مفرط. و بیشتر از50 یعنی ابرچاقی
اگرچه رویكرد اولیه ما در پیشگیری و درمان چاقی همیشه رعایت رژیم غذایی و كاهش میزان كالری دریافتی و در كنار ان افزایش فعالیتهای ورزشی میباشد ولی امروزه تحقیقات نشان می دهد در افرادیكه دچار چاقی مفرط می باشند این روشها به تنهایی نمیتوانند موثر باشند و بخصوص اگر كاهش وزنی هم رخ دهد برگشت پذیر خواهد بود به همین جهت امروزه در درمان چاقی مفرط از روشهای جراحی چاقی یا (bariatric surgery) استفاده می شود.

اما جراحی چاقی چیست .در این نوع از جراحیها ما از طریق تغییراتی كه در سیستم گوارشی ایجاد می كنیم باعث می شویم كه میزان كالری دریافتی فرد كاهش یابد دو مكانیسم كلی وجود دارد مهمترین مكانیسم ان است كه ما با انجام روشهایی حجم معده فرد را كاهش می دهیم پس میزان غذا خوردن فرد بالاجبار كاهش می یابد و این یعنی القای یك رژیم اجباری!نیازی ندارد كه تلاش كنید تا نخورید چرا كه شما ***نمی توانید*** بخورید!!
 

جراحیهایی كه با این مكانیسم(محدود كردن حجم یاrestrictive) باعث كاهش وزن میشوند به سه دسته اصلی تقسیم میشوند:

١.حلقه معده یا banding (شكل مقابل)
در این روش با قراردادن یك حلقه سیلیكونی در قسمت ابتدایی معده بروش لاپاراسكوپیك معده بصورت كاذب به دو قسمت تقسیم می شود قسمت بالایی كه حجمی كمتر از ١٠٪ معده را داراست نقش اصلی را ایفا میكند زیرا وقتی شما غذا می خورید وارد این قسمت می شود و خوردن یك حجم كم پیام سیر شدن به مغز شما ارسال می كند وشما را از خوردن بیشتر باز می دارد.

٢.آستینی كردن معده یا sleeve(شكل مقابل)
حدود ٨٠٪ معده بطور كامل بروش لاپاروسكوپی و با استفاده از دستگاههایی موسوم به اندواستاپلر كه كار بریدن ودوختن همزمان معده را انجام میدهند برداشته می شود حالا معده شما دیگر ان خاصیت كیسه انباشته از غذا را ندارد چرا تبدیل به یك لوله كوچك شده است كه تنها گنجایش حجم بسیار كمی از غذا را دارد.

٣.پلیسه كردن معده یا plication (شكل مقابل)
با استفاده از دوختن معده روی خودش یا باصطلاح پلیسه كردن بدون بریدن معده حجم انرا كاهش می دهیم.

مكانیسم دوم ان است كه علاوه بر كاهش حجم معده ما با انجام روشهایی باعث كاهش جذب مواد غذایی و كالری در سیستم گوارشی می شویم یعنی ما مسیر عبور مواد غذایی را در سیستم گوارش بشكلی تغییر میدهیم كه ان قسمت از روده كه بیشترین سهم را در جذب مواد غذایی و كالری دارد از مسیر گوارشی خارج شود واین باعث می شود جذب كالریهای اضافی به حداقل برسد شایعترین روش جراحی كه با این مكانیسم عمل می كند روش bypass می باشد این روش بخصوص در افرادی كه وزن بسیار بالا دارند (super obesity) روش اصلی است زیرا بیشترین كاهش وزن را اعمال میكند.

اما چه افرادی كاندید جهت جراحی چاقی می باشند كلیه افرادی كه BMI بیشتر از 40 دارند جهت این جراحی كاندید می باشند همچنین افرادی كه BMI بیشتر از 35 دارند ولی دچار یكی از عوارض چاقی مانند دیابت یا افزایش چربی خون یا دیسك كمر و...میباشند هم كاندید جراحی چاقی می باشند علاوه بر این امروزه باثبات رسیده است انجام جراحی چاقی در بیماران دیابتی از طریق ایجاد تغییراتی كه درمكانیسم ترشح انسولین ایفا می كند نقش مهمی در درمان این بیماران دارد به همین دلیل این نوع جراحیها بعنوان جراحیهای متابولیك هم خوانده می شود.
 

لاپاراسكوپی و جراحی چاقی

همانطور كه شاید بدانید لاپاراسكوپی یا جراحی كم تهاجمی ان دسته از اعمال جراحی است كه بدون باز كردن جدار شكم و بطریق اندوسكوپیك انجام می شود این روش نسبت به روش باز دارای مزایای فراوانی است از جمله كاهش میزان درد پس از عمل ،كاهش میزان عفونت پس از عمل، بازگشت سریعتر بیمار به زندگی عادی، عدم وجود اسكاریا خط برش وسیع در جدار شكم. نكته مهم در مورد جراحیهای چاقی ان است كه اصولا تمامی این جراحیها باروش لاپاراسكوپی قابل انجام است این مساله حائز اهمیت فراوانی است چرا كه كل جراحی تنها از طریق سه تا پنج عدد سوراخ ١٢-٥ میلیمتری انجام شده واز ایجاد یك برش وسیع شكمی كه همانا میتواند در یك فرد چاق بسیار عارضه دار باشد جلوگیری می شود.