• متخصص جراحی عمومی و لاپاراسكوپی پیشرفته / جراح چاقی ( Bariatric surgeon )
  • عضو انجمن بین المللی جراحان لاپاراسكوپیست ( WALS )
  • عضو فدراسیون بین المللی جراحان چاقی ( IFSO )

دستور رژيم غذايي بعد از عمل جراحي چاقي


تغذیه بعد از جراحی چاقی


دنبال کردن توصیه های تغذیه ای بعد از جراحی چاقی برای کاهش مشکلات بعد از جراحی و بهبود سریعتر بیماران جراحی شده بسیار مهم است و کمک می کند تا عادات غذایی خود را تغییر داده و به کاهش وزن مورد انتظار دست یابند.
شما جراحی چاقی شده اید به این معنا که معده شما کوچکتر از قبل شده است. این امر باعث می شود تا تغییراتی در دریافت غذایی شما بوجود آید. برای همین شما باید وعده های غذایی به مقدار کم و با دفعات بیشتر میل نمایید. پیروی کردن از این دستورالعمل غذایی بسیار مهم است چرا که به شما کمک می کند تا بدانید چه نوع غذاهایی و به چه مقدار را مجاز هستید در هر وعده غذایی مصرف کنید و در نهایت از چه نوع غذایی هایی باید پرهیز نمایید.
دستورالعمل غذایی بعد از جراحی شامل 3 مرحله است:
مرحله اول_دو هفته پس از جراحی رژیم مایعات 
مرحله دوم_سه تا هفت هفته پس از جراحی رژیم نیمه جامد یا پوره 
مرحله سوم_ از هفته هفتم به بعد رژیم جامد

 
مرحله اول_ دو هفته پس از جراحی_ رژیم مایعات


بعد از ترخیص از بیمارستان تا مدت دو هفته شما باید فقط و فقط مایعات مصرف نمایید. در ابتدا مایعات رقیق و بتدریج در طی این دو هفته مایعات را غلیظ تر کنید. این مایعات شامل:
 آب 
 آب گوشت (گوشت قرمز یا مرغ را با کمی نمک و ساقه ی کرفس یا هویج پخته و آب آن را صاف کرده و میل نمایید)
 چای معمولی بسیار کم رنگ یا چای سبز بصورت گرم یا سرد (به دلیل کافئین، بیش از دو فنجان در روز مصرف نشود
)  شیر سویا یا شیر 1% چربی (در صورت مصرف شیر معمولی به میزان مساوی با آب رقیق شود)
.  دوغ خانگی بدون گاز و بسیار رقیق
 آب میوه طبیعی که با میزان مساوی آب رقیق شده باشد (آب کرفس، آب سیب، آب هویج، آب پرتقال یا نارنگی)
 آب هندوانه نیازی به رقیق کردن ندارد.
دستور العمل مصرف مایعات
 بتدریج و در طی روزهای پس از ترخیص از بیمارستان با توجه به افزایش تحمل به مایعات، حجم مایعات را به میزان 2 لیتر در روز افزایش دهید. میزان کافی مصرف مایعات برای هیدراسیون بدن را با شفاف بودن ادرارتان (به رنگ زرد روشن) کنترل کنید. اگر ادرار شما غلیظ و کدر شود و یا حجم آن کاهش یافته و بوی بدی بدهد نشانگر عدم مصرف کافی مایعات بوده و باید بیشتر بنوشید.
 در طی روز جرعه جرعه و کم کم بنوشید. بطوری که یک لیوان را در طی یک ساعت مصرف کنید. از یکباره سر کشیدن و تند آشامیدن بپرهیزید چرا که باعث دل درد و تهوع می شود.
 میزان پروتئین لازم در این مرحله60 گرم در روز است که در روزهای اول ممکن است نتوانید مصرف کنید ولی بتدریج با اضافه کردن آب گوشت و شیر رقیق شده یا دوغ خانگی تامین خواهد شد. برای اطمینان از تامین پروتئین روزانه در این مدت بهتر است از پودرهای پروتئین موجود در داروخانه ها (با نام تجاری پیور پروتئین) استفاده نمایید
 در روزهای اول پس از جراحی مایعات شیرین استفاده نکنید چرا که ممکن است باعث سرگیجه و تعریق و طپش قلب شود
.  زودتر از موعد (حتی برای چشیدن) غذای جامد را شروع نکنید
.  پرهیز از مصرف نوشابه های گازدار بسیار مهم است چرا که مصرف آن باعث ایجاد ناراحتی گوارشی خواهد شد. 
 پرهیز از مصرف قهوه و نسکافه چرا که به دلیل داشتن کافئین باعث ناراحتی و افزایش ریفلاکس معده خواهد شد.
 پرهیز از مصرف سیگار و قلیان چرا که باعث ناراحتی و افزایش ریفلاکس و یا بازگشت غذا از معده به دهان خواهد شد.
 مصرف نوشیدنی های حاوی الکل بعد از جراحی چاقی بسیار خطرناک بوده و حتی ممکن است موجب شوک یا مرگ شود.
 مصرف مولتی ویتامین بصورت قرص های جویدنی یا پاستیلی یک عدد در روز یا بصورت شربت دو قاشق غذاخوری در روز ضروری است.


یک نمونه دستور العمل غذایی برای روز اول تا دوم پس از جراحی:
8 صبح: 1 فنجان آب
9 صبح: 1 فنجان چای کم رنگ بدون قند یا شکر 
10 صبح: 1 فنجان شیر رقیق شده یا دوغ رقیق + 1/4 پیمانه مکمل پروتئین حل شده در آن
11 صبح: نصف فنجان اب میوه رقیق شده + 1/2 پیمانه مکمل پروتئین حل شده در آن 
12 ظهر: 1 فنجان آب گوشت (سوپ کاملا صاف شده) 
1 بعد از ظهر: نصف فنجان اب میوه رقیق شده + 1/2 پیمانه مکمل پروتئین حل شده در آن
2بعدازظهر:1 فنجان اب
3 بعد از ظهر: ا فنجان آب + 1/4 پیمانه مکمل پروتئین حل شده در آن 
4 بعد از ظهر: 1 فنجان شیر رقیق شده
5 بعد از ظهر: 1 فنجان آب هندوانه
6 بعد از ظهر: 1 فنجان آب گوشت(سوپ کاملا صاف شده) 
7بعدازظهر:1فنجان چاي كمرنگ بدون قند يا شكر بهتر است آب میوه رقیق شدهای که در این مرحله مصرف میکنید آب سیب یا انگور باشد. (1/2 آب میوه + 1/2 آب معمولی

)
یک نمونه دستور العمل غذایی برای روز دوم تا چهاردهم پس از جراحی:
در این مرحله برنامه غذایی شما همچنان بر پایه مصرف مایعات تنظیم شده؛ اما مواد غذایی در این مرحله می تواند غلظت بیشتری داشته باشد.
8 صبح: ا فنجان آب
9 صبح: 1 فنجان شیر کم چرب رقیق شده 
10 صبح: 1 فنجان دوغ رقیق + 1/4 پیمانه مکمل پروتئین حل شده در آن 
11 صبح: 1 فنجان چای کم رنگ 
12 ظهر: 1 فنجان عصاره مرغ 
1 بعد از ظهر: 1 فنجان اب میوه رقیق شده + 1/2 پیمانه مکمل پروتئین حل شده در آن 
2بعدازظهر:افنجانآب 
3 بعد از ظهر: ا فنجان آب + 1/4 پیمانه مکمل پروتئین حل شده در آن 
4 بعد از ظهر: 1 فنجان شیر رقیق شده
5 بعد از ظهر: 1 فنجان آب سبزیجات مخلوط (کرفس و گوجه فرنگی) 
6 بعد از ظهر: 1 فنجان آب گوشت (سوپ کاملا صاف شده)
7 بعد از ظهر: 1 فنجان چای کم رنگ بدون قند یا شکر + 1/2 پیمانه مکمل پروتئین حل شده در آن
توجه توجه
این برنامه غذایی برای بیماران مبتلا به دیابت ، بیماران قلبی و کلیوی تنظیم نشده است. در صورت ابتلا به این بیماریها تنظیم برنامه غذایی شما پس از جراحی باید زیر نظر کارشناس تغذیه انجام شود.
از این موارد اجتناب کنید:
o آب میوه طبیعی رقیق نشده و آب میوه های صنعتی
o نوشابه های معمولی ، رژیمی، انرژی زا o نوشابه هاي الكلي o قهوه و نسکافه


مرحله دوم_سه تا هفت هفته پس از جراحی_ رژیم نیمه جامد یا پوره


از هفته سوم شما می توانید غذاهای نیمه جامد یا پوره مانند میل کنید. غذاهای پوره شامل:


 تخم مرغ آب پز کاملا سفت رنده شده نرم شده با کمی شیر یا روغن زیتون (کسانی که کیسه صفرا ندارند فقط سفیده را میل کنند)
 سوپ مرغ یا گوشت یا سویا با یک عدد هویج و کمی برنج یا عدس که در مخلوط کن کاملا میکس شود یا از صافی رد شده باشد
.  تن ماهی له شده 
ماست کم چرب %1 
ماهی کبابی یا آب پز له شده 
 پوره سیب زمینی یا هویج یا گل کلم
 میوه پوست کنده و پخته و له شده شده بدون شکر
 فرنی با آرد برنج یا نشاسته با شکر خیلی کم 
 حلیم بدون روغن و با شکر بسیار کم
دستور العمل مصرف پوره
 این غذاها باید حاوی پروتئین باشد ولی نباید چرب یا شیرین بوده یا مقدار زیادی فیبر داشته باشد.
 باید مقدار غذا در هر وعده کم باشد و شما به دفعات (4 تا 6 بار در روز) غذا میل کنید. 
 در هر روز فقط یک غذای تازه به برنامه غذایی خود اضافه کنید و وقتی مطمئن شدید بدنتان تحمل می کند غذای جدید بعدی را اضافه کنید و در صورتی که دچار نفخ یا دل درد شدید شدید آن غذا را از برنامه خود حذف کنید
.  در این مرحله تمرین کنید تا در طی روز سه وعده غذا با حجم کم میل کنید.
 در طی روز از ریزه خواری و خوردن مداوم پرهیز کنید چرا که باعث توقف کاهش وزن شده و اگر ادامه دار باشد حتی باعث افزایش وزنبعد از جراحی نیز خواهد شد.
 خود را به آهسته غذا خوردن عادت دهید. برای این کار در مدت جویدن هر لقمه قاشق یا چنگال خود را زمین بگذارید. سعی کنید هروعده غذایی 20دقیقه طول بکشد. لقمه های کوچک در دهان خود بگذارید.
 یاد بگیرید به محض سیر شدن یا احساس پری بلافاصله دست از خوردن بکشید حتی اگر این احساس بعد از لقمه دوم یا سوم به شمادست داد. در غیر اینصورت شما حالت تهوع، احساس درد در ناحیه مرکزی شکم یا زیر دنده آخر یا ناحیه شانه خواهید داشت.
 هر وعده غذایی باید به اندازه یک پیاله کوچک (یک فنجان) حجم داشته باشد. بنابراین از بشقاب ها خیلی کوچک به جای بشقاب هایغذا خوری بزرگ برای صرف غذا استفاده کنید.
 خود را عادت دهید که قسمتی از هر وعده غذایی شما پروتئین باشد و ابتدا آن را میل کنید. حداقل پروتئین در هر وعده نصف فنجان یابطور کلی 20گرم در روز است
.  مصرف دو لیتر( 6 تا8 لیوان) مایعات در روز را ادامه دهید.
اگر بعد از غذا خوردن احساس دل درد، سوزش سر دل، حالت تهوع، احساس ناراحتی و پری، برگشت غذا در دهان داشتید این بدان معناست که:
1- زیادی غذا خورده اید
2- غذاراخوب نجويده ايد
3- غذای خود را سریع میل کرده اید
4- خیلی زود و قبل از موعد غذای جامد را شروع کرده اید
5- به همراه غذا آب یا مایعات مصرف کرده اید
برای جلوگیری از آن:
به محض احساس سیری یا حالت تهوع یا استفراغ دست از خوردن بکشید. غذا را خوب بجوید و از بلعیدن غذا اجتناب کنید. سرعت غذا خوردن خود را کاهش دهید و برای هر وعده غذا بین 20 تا 30 دقیقه زمان اختصاص دهید. قبل از هفته 6 غذای جامد را شروع نکنید.
یک ساعت قبل و یک ساعت بعد و در حین غذا آب یا مایعات دیگر مصرف نکنید.
بهتر است در این مرحله از خوردن این غذاها پرهیز کنید:
نان /پاستا و ماکارونی یا نودل /کره بادام زمینی
میوه با پوست /ذرت بو داده
نارگیل /خامه
سس سفید (مایونز) یا خردل/ شکلات
غذاهای سرخ شده یا چرب/ نوشابه های گاز دار/ آب میوه های صنعتی
o غذاهای چسبناک و خیلی غلیظ o برنج کته o پنیر پیتزا o سبزیجات خام o مغزها (گردو، بادام، پسته، فندق، ...) o چیپس o کره، مارگارین o سس های قرمز (کچاپ) o ادویه و فلفل o شیر پر چرب o دسرهای شیرین o نوشابه های حاوی الکل


یک نمونه دستور غذایی برای هفته سوم پس از جراحی:
صبحانه: 1 فنجان شیر کم چرب 1% + نصف تخم مرغ پوره شده
میان وعده 10 صبح: نصف فنجان شیر کم چرب یا یک فنجان آب میوه طبیعی + یک فنجان آب 
ناهار: یک پیاله کوچک سوپ مرغ یا گوشت با هویج و کرفس میکس شده (حالت پوره نرم و کمی رقیق)
میان وعده عصر (4-5 بعد از ظهر): نصف فنجان شیر کم + یک فنجان آب یا آبمیوه با یک پیمانه مکمل پروتئن حل شده در آن 
شام: نصف فنجان پوره ماهی کباب شده
قبل از خواب: یک فنجان ماست کم چرب+ یک فنجان آب
یک نمونه دستور غذایی برای هفته چهارم پس از جراحی:
صبحانه: به اندازه یک قوطی کبریت پنیر+ نصف تخم مرغ پوره شده
میان وعده 10 صبح: نصف فنجان شیر کم چرب یا یک فنجان آب میوه طبیعی +1/0 پیمانه مکمل پروتئین ناهار: 1/4 سینه یا 1/4ساق مرغ پخته شده (با کمی آب مرغ نرم و پوره مانند باشد)
میان وعده عصر (4-6 بعد از ظهر): نصف فنجان شیر کم چرب یا یک فنجان آب میوه طبیعی + ا پیمانه مکمل پروتئن 
شام: 1 فنجان سوپ جوجه میکس شده یا یک فنجان ماست کم چرب 
قبل از خواب: نصف فنجان شیر کم چرب یا یک فنجان آب میوه طبیعی یا یک فنجان آب + ا پیمانه مکمل پروتئين
یک نمونه دستور غذایی برای هفته پنجم پس از جراحی:
صبحانه: 1تخم مرغ آب پز سفت رنده شده که با کمی شیر کم چرب نرم شده باشد + 1/4 فنجان سیب یا گلابی پخته له شده 
میان وعده 10 صبح: یک فنجان چای کم رنگ یا چای سبز یا یک فنجان آب میوه طبیعی بدون شکر + یک فنجان آب 
ناهار: 1/4 فنجان مرغ پخته له یا چرخ شده که با کمی آب مرغ نرم شده باشد 
میان وعده عصر (4-6 بعد از ظهر): یک فنجان آب کرفس و یک فنجان آب
شام: یک ورقه نازک گوشت ماهی سالمون یا سفید یا قزل آلا کاملا ریش شده
قبل از خواب: نصف فنجان شیر کم چرب یا یک فنجان آب میوه طبیعی بدون شکر + یک فنجان آب


یک نمونه دستور غذایی برای هفته ششم پس از جراحی:
صبحانه: یک عدد تخم مرغ آب پز سفت رنده شده + یک ورقه پنیر کم چرب یا کمی کره مارگارین 
میان وعده 10 صبح: یک فنجان چای کم رنگ یا چای سبز یا یک فنجان آب میوه طبیعی بدون قند یا شکر + یک فنجان آب 
ناهار: دو ورق نازک ژامبون + دو ورق نازک پنیر کم چرب 
میان وعده عصر (4-6 بعد از ظهر): یک فنجان آب کرفس + یک فنجان آب 
شام: یک فنجان سوپ گوشت یا مرغ + 1/0 فنجان ماست کم چرب 
قبل از خواب: نصف فنجان شیر کم چرب یا یک فنجان آب میوه طبیعی بدون شکر + یک فنجان آب
مرحله سوم_ از هفته هفتم به بعد_ رژیم جامد
اکنون نزدیک دو ماه از جراحی گذشته و اگر شما مراحل قبل را بخوبی اجرا کرده باشید آماده اید تا رژیم غذایی جامد را تحمل نمایید و به برنامه غذایی عادی بازگردید و هرآنچه قبل از جراحی می خوردید را میل کنید منتها با مقدار بسیار کمتر. شما باید غذاهای سالم را انتخاب کنید مانند پروتئین و سبزیجات، لبنیات کم چرب و میوه و از خوردن تنقلات و غذاهای آماده نا سالم که حاوی چربی و قند فراوان است و غذاهای پر کالری و سرخ کرده پرهیز نمایید. عادت کنید برچسب مواد غذایی را بخوانید و غذاهای کم کالری و کم چرب را انتخاب نمایید. از آنجا که میزان دریافت شما بعلت کاهش حجم معده کاهش یافته است پس هوشمندانه غذا بخورید و غذاهایی را میل نمایید که برای بدن شما ضروری
است و از مصرف غذاهایی که فقط حجم معده اتان را پر می کنند بپرهیزید.
دستور العمل مصرف غذای جامد
 آهسته غذا بخورید و هر لقمه را بخوبی بجوید. بجوید، بجوید، بجوید! شما باید مطمئن شوید که قبل از بلعیدن هر لقمه را به مقدار کافی جویده اید. این مسئله به هضم بهتر غذا کمک خواهد کردو زمان هضم را کوتاه خواهد کرد.
 به محض احساس پری یا سیری دست از غذا خوردن بکشید. اگر به غذا خوردن ادامه دهید، ممکن است دچار تهوع و درد در ناحیه قفسه سینه یا شکم شوید و بتدریج حجم معده اتان افزایش یافته و مجددا دچار افزایش وزن می شوید.
 از نوشیدن مایعات ٣٠ دقیقه قبل و بعد از غذا و همچنین در حین خوردن غذا بپرهیزید.اگر شما حجم کوچک شده معده اتان را با مایعات پر کنید دیگر جایی برای مصرف آن وعده غذایی نخواهید داشت و دچار سوء تغذیه می شوید. همچنین مخلوط مایعات با غذا در معده ممکن است باعث ناراحتی و تهوع شود.
 در بین وعده های غذایی به میزان لازم مایعات مصرف کنید (دو لیتر در روز که معادل 6 تا 8 فنجان است)  از مصرف غذاها و مایعات خیلی شیرین بشدت بپرهیزید چرا که باعث سردرد، سرگیجه، تعریق، تهوع خواهد شد
.  چربی غذای مصرفی خود را کنترل کنید. این کار به کاهش وزن مطلوب شما کمک خواهد کرد.
 همچنان از مصرف نوشابه های گاز دار، نوشابه های حاوی الکل، غذاهای آماده (فست فود) بپرهیزید.  بمنظور کاهش عوارض گوارشی بهتر است از مصرف ادویه و ترشی بپرهیزید
.  مکمل های تجویزی و مولتی ویتامین خود را مصرف کنید.
 برنامه مرتب روزانه و هفتگی ورزشی داشته باشید.
 برای کنترل وزن و معاینات و آزمایشات دوره ای به پزشک خود مراجعه نماییید
یک نمونه دستور غذایی برای هفته هفتم پس از جراحی:
صبحانه: یک پیاله کوچک فرنی 
میان وعده ١٠ صبح: یک فنجان چای کم رنگ یا چای سبز یا یک فنجان آب میوه طبیعی بدون شکر + یک فنجان آب 
ناهار: دو تکه جوجه کباب و چند حلقه سبزیجات پخته (هویج، کدوی سبز، نخود فرنگی) یک حلقه خیار و یک عدد گوجه فرنگی گیلاسی برای چشیدن و عادت کردن به سبزیجات خام 
میان وعده عصر (4-6 بعد از ظهر): یک فنجان آب کرفس + یک فنجان آب 
شام: یک پیاله کوچک عدسی 
قبل از خواب: نصف فنجان شیر کم چرب یا یک فنجان آب میوه طبیعی بدون شکر + یک فنجان آب
یک نمونه دستور غذایی برای هفته هشتم پس از جراحی:
صبحانه: یک برش نان تست شده یا سوخاری + یک برش پنیر کم چرب + 1/4 فنجان میوه خرد شده
میان وعده ١٠صبح: یک فنجان چای کم رنگ یا چای سبز یا یک فنجان شیر کم چرب +یک فنجان آب 
ناهار: دو تکه کباب برگ یا 1/4 سیخ کباب کوبیده + سالاد کاهو (یک برگ کاهو، نصف خیار حلقه شده و یک برش گوجه فرنگی) برای سس سالاد (یک قاشق مرباخوری روغن زیتون و چند قطره لیمو ترش تازه و کمی نمک و فلفل) 
میان وعده عصر (4-6 بعد از ظهر): یک فنجان شیر کم چرب یا چای کم رنگ با یک عدد بیسکویت ساقه طلایی یا یک خرما
شام: یک فنجان ماست کم چرب با کمی اسفناج پخته له شده قبل از خواب: نصف فنجان شیر کم چرب یا یک فنجان آب میوه طبیعی بدون شکر اضافه + یک فنجان آب